Polska ustawa o AI 2026: kontrole AI Act od 28 października. Co firmy muszą mieć gotowe

Polska ustawa o systemach sztucznej inteligencji uruchamia od 28 października 2026 r. mechanizmy kontroli AI Act.

Polska ustawa o AI 2026: kontrole AI Act od 28 października. Co firmy muszą mieć gotowe
TL;DR
  • Od 28 października 2026 r. obowiązują przepisy polskiej ustawy o systemach sztucznej inteligencji dotyczące kontroli, postępowań i administracyjnych kar pieniężnych. Organem nadzoru jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI).
  • Kontrola może być prowadzona zdalnie, a firma standardowo otrzymuje zawiadomienie co najmniej siedem dni wcześniej. Kontrolujący może żądać dokumentów, korespondencji elektronicznej, informacji z systemów IT i dostępu do chmury.
  • AI Act klasyfikuje zastosowanie systemu, a nie sam model. Ten sam model może służyć do opisów produktów (zwykle niskie ryzyko) i do preselekcji kandydatów (Annex III, high-risk).
  • Obowiązki high-risk z Annex III stosuje się od 2 grudnia 2027 r., a dla systemów z Annex I od 2 sierpnia 2028 r. AI literacy (art. 4) obowiązuje od 2 lutego 2025 r., transparentność (art. 50) od 2 sierpnia 2026 r.
  • Przed kontrolą firma powinna mieć rejestr AI, klasyfikację każdego zastosowania, właściciela systemu, ocenę dostawców, szkolenia według ról i dowody działania kontroli.

28 października 2026 r. zaczynają obowiązywać kluczowe przepisy polskiej ustawy o systemach sztucznej inteligencji dotyczące kontroli, postępowań przed organem nadzoru oraz administracyjnych kar pieniężnych. Dla firm używających ChatGPT, Microsoft Copilot, Gemini, Claude, systemów HR, chatbotów, algorytmów scoringowych czy agentów AI oznacza to wejście w nowy etap regulacyjny.

Sama ustawa została uchwalona 3 lipca 2026 r., opublikowana 27 lipca i co do zasady obowiązuje od 11 sierpnia 2026 r. Ustawodawca przesunął jednak wejście w życie m.in. rozdziału 3 dotyczącego kontroli, rozdziału 4 dotyczącego postępowań oraz rozdziału 8 dotyczącego kar na 28 października 2026 r.

To ważne rozróżnienie. Unijny AI Act, czyli Rozporządzenie (UE) 2024/1689, obowiązuje bezpośrednio w Polsce. Polska ustawa tworzy krajowy system nadzoru: wskazuje organ kontrolny, procedurę kontroli, tryb postępowania, zasady nakładania kar i środki wspierające przedsiębiorców.

Centralną rolę otrzymała Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Jej przewodniczącą została Pamela Krzypkowska. Komisja jest krajowym organem nadzoru rynku systemów AI i pojedynczym punktem kontaktowym.

Dla zarządów, IT, HR, Legal, e-commerce i działów bezpieczeństwa najważniejsze pytanie brzmi więc dziś: czy organizacja potrafi pokazać regulatorowi, gdzie wykorzystuje AI, w jakim celu, na jakich danych i pod czyją odpowiedzialnością?

AI Act reguluje zastosowanie systemu AI

Najważniejsza zasada przy analizie AI Act dotyczy przeznaczenia systemu i kontekstu jego użycia.

Ten sam model językowy może wspierać kilka zupełnie różnych procesów. GPT, Claude czy Gemini używany do redagowania opisów produktów będzie zwykle należał do obszaru niskiego ryzyka. System zbudowany na tym samym modelu, który automatycznie klasyfikuje kandydatów i wpływa na decyzję rekrutacyjną, wchodzi w obszar zastosowań wskazanych w Annex III jako high-risk.

Dlatego inwentaryzacja AI nie powinna wyglądać tak:

„Firma korzysta z ChatGPT, Copilot i Gemini”.

Informacja użyteczna regulacyjnie wygląda inaczej:

„Dział HR wykorzystuje system X do preselekcji kandydatów na podstawie CV. Wynik systemu wpływa na kolejność kandydatów przekazywanych rekruterowi. System przetwarza dane osobowe kandydatów. Właścicielem procesu jest HR Director”.

To właśnie use case trzeba sklasyfikować.

Czym prawnie jest AI Act

AI Act to Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1689 z 13 czerwca 2024 r. Weszło w życie 1 sierpnia 2024 r. i jest stosowane etapami. Jako rozporządzenie UE działa bezpośrednio w państwach członkowskich. Polska ustawa uzupełnia europejskie przepisy przede wszystkim o krajową architekturę nadzoru i egzekwowania prawa.

Regulacja wykorzystuje logikę znaną z europejskiego prawa produktowego. W przypadku systemów wysokiego ryzyka dostawca odpowiada m.in. za zarządzanie ryzykiem, dokumentację techniczną, rejestrowanie zdarzeń, ocenę zgodności, deklarację zgodności oraz, tam gdzie jest to wymagane, oznakowanie CE.

Dla biznesu warto zapamiętać prostą konstrukcję:

ObszarCo oznacza dla firmy
Zakazane praktykiokreślonych zastosowań AI firma nie może używać
AI literacyorganizacja musi podejmować działania wspierające kompetencje osób wykorzystujących AI
Transparentnośćw określonych sytuacjach trzeba informować człowieka o interakcji z AI lub syntetycznym charakterze treści
High-risk AIrozbudowany system zarządzania ryzykiem, dokumentacji, nadzoru i kontroli
GPAIosobny zestaw obowiązków przede wszystkim dla dostawców modeli ogólnego przeznaczenia
Nadzór krajowyKRiBSI może kontrolować przestrzeganie AI Act i polskiej ustawy

28 października 2026: dlaczego ta data jest ważna

Polska ustawa daje KRiBSI konkretne narzędzia kontrolne.

Zgodnie z art. 48 Komisja może prowadzić kontrole na podstawie planu kontroli, uzyskanych informacji albo w ramach monitorowania przestrzegania AI Act. Kontrola może zostać wszczęta z urzędu, na wniosek członka Komisji albo właściwego krajowego organu publicznego.

Standardowo firma otrzymuje zawiadomienie co najmniej siedem dni wcześniej. Co istotne dla organizacji cyfrowych, ustawa przewiduje prowadzenie kontroli zdalnie. Przy podejrzeniu zagrożenia dla zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych Komisja może przeprowadzić czynności na miejscu, a w określonych przypadkach również bez zachowania siedmiodniowego terminu.

Zakres dostępu kontrolującego jest szeroki. Może on żądać materiałów, dokumentów, korespondencji elektronicznej, nośników danych, informacji znajdujących się w systemach IT oraz dostępu do chmury w zakresie, do którego dostęp ma kontrolowana organizacja. Może także żądać wyjaśnień i zabezpieczać materiał dowodowy.

To zmienia praktyczne znaczenie AI governance.

Polityka AI zapisana w PDF-ie stanowi jeden element. Podczas kontroli regulator może zestawić ją z rzeczywistym sposobem działania organizacji: konfiguracją systemu, dostępami, logami, umowami z dostawcami, procesem zatwierdzania decyzji i materiałami szkoleniowymi.

Kiedy obowiązują przepisy dla high-risk AI

W 2026 r. harmonogram AI Act został zmieniony przez Digital Omnibus on AI.

Obowiązki z rozdziału III sekcji 1-3 dla systemów high-risk z Annex III mają być stosowane od 2 grudnia 2027 r. Dotyczy to m.in. części systemów stosowanych w rekrutacji, zarządzaniu pracownikami, edukacji, dostępie do kluczowych usług czy scoringu kredytowego.

Dla systemów wysokiego ryzyka powiązanych z produktami regulowanymi z Annex I termin wynosi obecnie 2 sierpnia 2028 r.

Przesunięcie terminów high-risk nie przesuwa całego AI Act. Obowiązek AI literacy z art. 4 obowiązuje od 2 lutego 2025 r., a przepisy dotyczące transparentności z art. 50 stosuje się od 2 sierpnia 2026 r.

Organizacja posiadająca system HR kwalifikujący się do Annex III ma więc czas na dostosowanie do pełnego reżimu high-risk, ale powinna już posiadać jego inwentaryzację, właściciela biznesowego i udokumentowaną klasyfikację. Implementacja kontroli dla systemu wpływającego na ludzi zwykle wymaga zmian technologicznych, prawnych i procesowych.

Co AI Act oznacza dla e-commerce

W e-commerce zdecydowana większość zastosowań AI nie trafia do kategorii high-risk. Znaczna część ryzyka pojawia się jednocześnie w RODO, prawie konsumenckim, DSA, zasadach dotyczących reklamy oraz bezpieczeństwie informacji.

Mapa najczęstszych zastosowań AI w e-commerce

ZastosowanieAI ActGłówny obowiązek / ryzyko
Generowanie opisów produktówZwykle niskie ryzykoAI literacy; kontrola halucynacji parametrów, prawa autorskie, ryzyko wprowadzania konsumenta w błąd
Generowane zdjęcia produktówZwykle niskie ryzyko; w określonych przypadkach art. 50zgodność produktu z prezentacją; obowiązki dotyczące deepfake, gdy spełniona jest definicja
Chatbot lub voicebot obsługi klientaTransparentnośćużytkownik powinien wiedzieć, że komunikuje się z systemem AI, jeśli nie jest to oczywiste
Rekomendacje produktówZwykle niskie ryzykoprofilowanie RODO, DSA dla objętych nim platform
Dynamiczne cenyZwykle niskie ryzykoinformacja o cenie spersonalizowanej; RODO; szczególna ostrożność przy wykorzystywaniu podatności konsumentów
Wyszukiwarka i ranking produktówZwykle niskie ryzykotransparentność głównych parametrów rankingu i pozycji sponsorowanych tam, gdzie wymagają tego przepisy konsumenckie/DSA
Fraud scoring płatnościZwykle poza high-risk credit scoringRODO, szczególnie przy automatycznym blokowaniu użytkownika
BNPL, raty, scoring zdolności kredytowej osoby fizycznejHigh-risk (Annex III 5(b))przygotowanie do reżimu high-risk; w odpowiednich przypadkach FRIA i RODO art. 22
Moderacja i streszczanie opiniiZwykle niskie ryzykorzetelność podsumowania, zakaz fałszywych opinii
Virtual try-onZależnie od funkcjiwizerunek, dane osobowe i biometria; klasyfikacja zależy od rzeczywistego sposobu analizy
Wirtualny influencer / deepfake w reklamieTransparentnośćart. 50, oznaczanie reklam, prawa do wizerunku
Agent AI kupujący w imieniu klientaZależnie od funkcjitransparentność interakcji, uwierzytelnianie, zgoda na transakcję, odpowiedzialność za działania agenta

Art. 50 ma tutaj szczególne znaczenie. System przeznaczony do bezpośredniej interakcji z człowiekiem powinien informować użytkownika, że komunikuje się z AI, chyba że z okoliczności jest to oczywiste. W przypadku deepfake'ów podmiot stosujący musi ujawnić sztuczne wygenerowanie lub manipulację obrazem, audio lub wideo. AI Act przewiduje również szczególne zasady dla tekstów publikowanych w celu informowania opinii publicznej o sprawach interesu publicznego.

Nie każde zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI automatycznie jest deepfake'em w rozumieniu AI Act. Kluczowe znaczenie ma charakter materiału i możliwość odebrania go jako autentycznego przedstawienia istniejącej osoby, obiektu, miejsca, podmiotu lub wydarzenia.

AI w biurze: największym problemem jest często shadow AI

W organizacji zatrudniającej pracowników biurowych liczba narzędzi AI rośnie bardzo szybko. Generatywne AI trafia do poczty, dokumentów, CRM, pakietów analitycznych, systemów rekrutacyjnych i przeglądarek.

ZastosowanieKlasa / obowiązekKontrola organizacyjna
ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot do pisania i analizZwykle niskie ryzyko + art. 4firmowe konta, lista zatwierdzonych narzędzi, zasady danych, szkolenia
Transkrypcja spotkańZwykle niskie ryzykoinformowanie uczestników, retencja, RODO, zasady nagrywania
Analiza umówZwykle niskie ryzykokontrola człowieka, poufność, DPA, weryfikacja wyników
Agent AI odpowiadający klientomTransparentność w zależności od sposobu działaniajasna informacja o AI, ograniczenia uprawnień, human approval dla istotnych zobowiązań
Ranking CV i selekcja kandydatówAnnex III / high-riskprzygotowanie dokumentacji, danych, nadzoru i kontroli przed 2.12.2027
Ocena pracownika lub przydział zadań przez AIAnnex III / high-riskgovernance HR, prawo pracy, monitoring wpływu, nadzór człowieka
Rozpoznawanie emocji pracownikówZasadniczo praktyka zakazana, z wąskimi wyjątkami medycznymi lub bezpieczeństwawyłączenie systemu lub szczegółowa analiza wyjątku

W praktyce pierwsza kontrola powinna objąć również shadow AI: prywatne konta pracowników, dodatki do przeglądarek, narzędzia do PDF, automatyczne notatniki spotkań oraz aplikacje podłączone do firmowego Google Drive, SharePoint, CRM czy Slacka.

Rejestr zawierający wyłącznie narzędzia kupione centralnie przez IT daje niepełny obraz środowiska AI.

AI w firmie produkcyjnej: AI w procesie i AI wpływające na bezpieczeństwo to dwie różne kategorie

W firmach produkcyjnych istotne staje się rozdzielenie systemów analitycznych od AI stanowiącej element funkcji bezpieczeństwa produktu lub wpływającej na pracowników.

ZastosowanieTypowe podejście regulacyjneCo sprawdzić
Predictive maintenanceZwykle niskie ryzykojakość danych, cyberbezpieczeństwo, odpowiedzialność za decyzję serwisową
Computer vision do kontroli jakościZależnie od wpływuwpływ błędu na bezpieczeństwo produktu i użytkownika
Optymalizacja planu produkcjiZwykle niskie ryzykodane, monitoring modelu, możliwość ręcznej korekty
AI sterująca funkcją bezpieczeństwa maszynyPotencjalnie high-risk w powiązaniu z Annex Iregulacja produktowa, ocena zgodności, dokumentacja techniczna
AI oceniająca produktywność pracownikówAnnex III / high-risk w określonych zastosowaniachprawo pracy, dane osobowe, kryteria oceny, human oversight
Analiza emocji pracowników z kamer lub głosuZasadniczo zakazanakonieczność usunięcia use case'u lub wykazania wąskiego wyjątku

Dla systemów high-risk związanych z produktami regulowanymi termin stosowania odpowiednich obowiązków został przesunięty na 2 sierpnia 2028 r.

Co regulator będzie chciał zobaczyć

Dobrze przygotowana organizacja powinna być w stanie przejść od pytania regulatora do konkretnego dowodu.

PytanieDowód, którego powinna szukać organizacja
Jakich systemów AI używacie?aktualny rejestr AI z właścicielami, zastosowaniami i datami przeglądów
Do czego używany jest system?opis procesu biznesowego i intended purpose
Dlaczego otrzymał taką klasyfikację?karta klasyfikacyjna wraz z uzasadnieniem i dokumentacją dostawcy
Jakie dane przetwarza?data map, źródła danych, kategorie danych osobowych, retencja
Co robicie z ryzykiem?rejestr ryzyk, testy, mitygacje, decyzje dotyczące ryzyka rezydualnego
Czy człowiek rzeczywiście nadzoruje system?workflow decyzji, logi override, uprawnienia, procedury eskalacji
Czy system jest monitorowany po wdrożeniu?logi, wyniki testów, incydenty, drift, skargi
Czy pracownicy posiadają odpowiednie kompetencje?program AI literacy, role, materiały szkoleniowe i dowody realizacji
Czy użytkownicy są prawidłowo informowani?komunikaty w interfejsie, klauzule, przykłady oznaczeń
Kto odpowiada za system?owner, RACI, decyzje zarządu lub AI governance board
Co dzieje się przy zmianie modelu lub dostawcy?change management i ponowna klasyfikacja ryzyka

Ustawa daje kontrolującym dostęp do materiałów, dokumentów, korespondencji elektronicznej i systemów związanych z przedmiotem kontroli. Firma powinna więc zakładać, że audytowalność będzie oceniana na podstawie dowodów operacyjnych, a nie samej deklaracji zgodności.

ChatGPT, Copilot, Gemini, Claude, Grok i Mistral: co sprawdzać przed dopuszczeniem narzędzia

Ocena dostawcy powinna być przeprowadzana na poziomie konkretnego planu i konfiguracji. Nazwa modelu nie mówi wystarczająco dużo o przetwarzaniu danych.

NarzędzieWersja odpowiednia do zastosowań firmowychGłówna kwestia audytowa
ChatGPTBusiness / Enterprise / API zależnie od potrzebdane organizacji w produktach biznesowych domyślnie nie służą do treningu modeli; sprawdzić retencję, aplikacje, sharing, data residency oraz różnice między planami
Microsoft Copilotśrodowisko firmowe M365Copilot respektuje istniejące uprawnienia. Nadmiarowe prawa do SharePoint i OneDrive stają się istotnym ryzykiem po wdrożeniu AI
GeminiGoogle Workspacedane Workspace objęte są ochroną środowiska organizacji; administrator powinien kontrolować dostęp do Gemini i danych Workspace
ClaudeTeam / Enterprise / APIw produktach komercyjnych Anthropic domyślnie nie wykorzystuje inputów i outputów klienta do treningu
Grokrozwiązania biznesowe/API wymagają osobnej ocenypoza warunkami kontraktowymi warto uwzględnić ryzyko dostawcy i trwające postępowania regulacyjne
MistralEnterprise / rozwiązania biznesoweeuropejski dostawca; zweryfikować region przetwarzania, retencję, model kontraktowy i konfigurację

OpenAI deklaruje, że dane z ChatGPT Business, Enterprise i API domyślnie nie są wykorzystywane do trenowania modeli. Opcje lokalizacji danych zależą od produktu i konfiguracji, a w przypadku części planów istnieją dodatkowe zasady dotyczące danych wykorzystywanych do monitorowania nadużyć.

Microsoft podkreśla, że Copilot działa w ramach istniejących uprawnień użytkownika. To ważny punkt audytowy: źle skonfigurowane uprawnienia do dokumentów mogą spowodować, że AI bardzo skutecznie odnajdzie dane, do których pracownik formalnie ma dostęp, choć biznesowo nie powinien go mieć. Microsoft sam wskazuje oversharing jako obszar wymagający zabezpieczenia przed wdrożeniem Copilota.

Google deklaruje, że dane Workspace nie są wykorzystywane bez zgody do trenowania bazowych modeli generatywnych poza Workspace, a administratorzy mogą ograniczać dostęp Gemini do danych organizacji.

Anthropic deklaruje, że dane klientów korzystających z produktów komercyjnych, takich jak Claude for Work i API, domyślnie nie służą do trenowania modeli.

Warto również monitorować pozycję regulacyjną dostawców. Według aktualnej listy Komisji Europejskiej OpenAI, Anthropic, Google, Microsoft i Mistral podpisały GPAI Code of Practice. xAI podpisało część dotyczącą Safety and Security, pozostawiając obowiązki dotyczące transparentności i copyright do wykazania innymi środkami.

W styczniu 2026 r. Komisja Europejska wszczęła dodatkowo postępowanie wobec X w ramach DSA dotyczące m.in. ryzyk wynikających z funkcji Grok i generowania zmanipulowanych treści seksualnych. Z perspektywy vendor risk management takie zdarzenia powinny być elementem regularnego przeglądu dostawcy.

Warunki usług AI zmieniają się szybko. W audycie należy sprawdzać aktualny Trust Center, DPA, listę subprocessors, politykę retencji oraz ustawienia administratora dla konkretnego planu klienta.

Integracje z Wordem, PDF, przeglądarką i agentami AI

Samo zatwierdzenie modelu nie zamyka audytu. Istotne jest otoczenie technologiczne, w którym działa.

Asystent zintegrowany z pakietem biurowym może otrzymać dostęp do dokumentów użytkownika. Rozszerzenie przeglądarki może mieć uprawnienie do odczytu zawartości stron CRM, panelu bankowego albo systemu HR. Narzędzie do transkrypcji może kopiować nagranie i transkrypcję do infrastruktury kolejnego podmiotu.

Jeszcze większej kontroli wymagają agenci zdolni do wykonywania działań: wysyłania wiadomości, modyfikowania CRM, uruchamiania API, pobierania plików czy dokonywania zakupów.

OWASP klasyfikuje pośredni prompt injection jako istotne ryzyko systemów agentowych. Złośliwa instrukcja może znajdować się w stronie internetowej, dokumencie, e-mailu albo wyniku zwróconym przez zewnętrzne narzędzie i wpłynąć na zachowanie agenta. Rekomendowane mechanizmy obejmują ograniczenie uprawnień narzędzi oraz osobne zatwierdzanie operacji wysokiego ryzyka.

Dla agentów mających dostęp do płatności, danych klientów lub systemów produkcyjnych standardem powinny być: least privilege, separacja danych od instrukcji, allowlista akcji, pełne logowanie oraz human approval przed operacją o znaczących konsekwencjach.

Jak przygotować firmę do kontroli AI Act

Najbardziej praktyczny plan można zamknąć w ośmiu krokach:

  1. Zbuduj rejestr AI obejmujący systemy kupione centralnie, funkcje AI w SaaS, API, automatyzacje, agentów oraz shadow AI.
  2. Opisuj zastosowania, a nie wyłącznie dostawców. Ten sam model może występować w kilku use case'ach o różnych profilach ryzyka.
  3. Przeprowadź klasyfikację AI Act i udokumentuj jej uzasadnienie.
  4. Sprawdź nakładanie się AI Act z RODO, prawem pracy, prawem konsumenckim, DSA, cyberbezpieczeństwem i regulacją sektorową.
  5. Wprowadź politykę AI oraz zasady używania danych, w tym listę dozwolonych narzędzi i danych, których pracownik nie może przesyłać.
  6. Wdróż AI literacy według ról. Osoba tworząca tekst marketingowy, administrator systemu, rekruter i zarząd potrzebują innych kompetencji.
  7. Zbuduj evidence layer: wersje polityk, decyzje klasyfikacyjne, logi, konfiguracje, wyniki testów, materiały szkoleniowe, incydenty oraz decyzje o akceptacji ryzyka.
  8. Ustal proces zmian i przeglądów. Nowy model, integracja, nowy typ danych lub zmiana sposobu wykorzystania systemu powinny uruchamiać ponowną ocenę ryzyka.

Dzięki temu organizacja jest w stanie odpowiedzieć na kontrolę pytaniem o konkretny system, właściciela, zastosowanie i dowody, zamiast rozpoczynać poszukiwanie informacji dopiero po otrzymaniu pisma od regulatora.

Jakie kary przewiduje AI Act

AI Act przewiduje kilka poziomów sankcji.

Za naruszenie zakazanych praktyk z art. 5 maksymalna administracyjna kara pieniężna wynosi 35 mln EUR albo do 7% całkowitego rocznego światowego obrotu przedsiębiorstwa z poprzedniego roku obrotowego.

Za naruszenia określonych obowiązków operatorów (w tym objętych art. 50 obowiązków transparentności) maksymalna kara wynosi 15 mln EUR albo do 3% światowego obrotu.

Za przekazanie organowi lub jednostce notyfikowanej informacji nieprawidłowych, niepełnych lub wprowadzających w błąd przewidziano do 7,5 mln EUR albo 1% światowego obrotu. W odniesieniu do MŚP zastosowanie mają szczególne zasady ograniczające wysokość sankcji.

Polska ustawa stanowi, że KRiBSI nakłada administracyjne kary pieniężne w przypadkach, wysokości i na warunkach wynikających z rozdziału XII AI Act.

Ustawa przewiduje też sankcje za utrudnianie lub udaremnianie czynności kontrolnych.

Co powinna mieć gotowe firma w Polsce przed kontrolą

Minimalny zestaw dokumentów i mechanizmów można ująć w jednej tabeli.

ObszarCo organizacja powinna posiadać
Inwentaryzacjarejestr systemów i zastosowań AI
Klasyfikacjaklasyfikacja każdego zastosowania zgodnie z AI Act
Odpowiedzialnośćwskazany właściciel biznesowy i technologiczny
Dostawcaumowa, warunki przetwarzania danych, informacje o bezpieczeństwie i retencji
Daneopis danych, ich źródeł, przepływów i zasad dostępu
Ryzykoocena ryzyka, zabezpieczenia, testy i decyzje
Kompetencjeszkolenia dostosowane do roli pracownika
Przejrzystośćwymagane informacje i oznaczenia
Nadzór człowiekajasny zakres kontroli człowieka i możliwość zmiany decyzji systemu
Monitorowaniezapisy działania, błędy, incydenty, skargi i zmiany
Zarządzaniepodział odpowiedzialności, procedury zatwierdzania i okresowe przeglądy

AI compliance w 2026 r. staje się procesem operacyjnym

Polska posiada już ustawę, krajowy organ nadzoru i procedurę kontroli. 28 października 2026 r. uruchamia się kolejna istotna część tego mechanizmu.

Dla większości firm pierwszym zadaniem będzie uporządkowanie istniejącego wykorzystania AI: inwentaryzacja, klasyfikacja, vendor review, polityka AI, AI literacy, transparentność i dokumentacja dowodowa.

Najwięcej pracy pojawia się tam, gdzie system wpływa na człowieka: kandydatów, pracowników, klientów ubiegających się o kredyt, osoby poddawane profilowaniu albo użytkowników komunikujących się z autonomicznym agentem.

Dojrzałość AI governance można sprawdzić prostym testem. Wybierz dowolny system AI używany w organizacji i spróbuj w ciągu kilku minut odpowiedzieć na siedem pytań: kto go używa, w jakim celu, na jakich danych, kto jest właścicielem procesu, jak system został sklasyfikowany, jakie ma zabezpieczenia i gdzie znajdują się dowody.

Jeżeli odpowiedzi wymagają rozmowy z pięcioma działami i przeszukiwania skrzynek mailowych, organizacja ma jeszcze pracę do wykonania.

ROI & Shine wspiera organizacje w inwentaryzacji systemów AI, klasyfikacji ryzyka, przygotowaniu polityk i governance, AI literacy, analizie dostawców oraz budowie dokumentacji gotowej do audytu.

Najczęstsze pytania

Czy AI Act obowiązuje już w Polsce?
Tak. Rozporządzenie (UE) 2024/1689 obowiązuje bezpośrednio w Polsce i jest stosowane etapami. Polska ustawa z 3 lipca 2026 r. o systemach sztucznej inteligencji obowiązuje co do zasady od 11 sierpnia 2026 r. Przepisy dotyczące kontroli, postępowań oraz kar zaczynają obowiązywać 28 października 2026 r.
Kto kontroluje AI Act w Polsce?
Głównym krajowym organem nadzoru rynku jest Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Komisja współpracuje także z innymi organami publicznymi, w tym organami właściwymi dla ochrony praw podstawowych. Oficjalny wykaz obejmuje m.in. Prezesa UODO, Państwową Inspekcję Pracy i Rzecznika Praw Pacjenta.
Czy używanie ChatGPT w firmie podlega AI Act?
Tak, korzystanie z systemu AI w działalności organizacji mieści się w zakresie zarządzania AI w firmie. Samo używanie ChatGPT do redagowania tekstów zwykle nie tworzy systemu high-risk. Firma nadal powinna uwzględnić AI literacy, zasady przetwarzania danych, politykę korzystania z narzędzi i ryzyka związane z konkretnym zastosowaniem.
Czy trzeba prowadzić rejestr wszystkich narzędzi AI?
AI Act nie nakłada identycznego formalnego obowiązku prowadzenia rejestru każdego niskiego ryzyka use case'u na każdą prywatną firmę. Operacyjny rejestr AI jest jednak podstawą poprawnej klasyfikacji, zarządzania ryzykiem i wykazania, że organizacja wie, gdzie AI jest stosowana. Dla części systemów high-risk przewidziane są dodatkowo formalne obowiązki rejestracyjne.
Czy wszystkie treści stworzone przez AI trzeba oznaczać?
Nie. Art. 50 określa konkretne sytuacje wymagające transparentności. Obejmuje m.in. interakcję człowieka z AI oraz deepfake'i. Przepisy zawierają również szczególne zasady dotyczące tekstów AI publikowanych w celu informowania społeczeństwa o sprawach interesu publicznego i wyjątek związany z kontrolą redakcyjną oraz odpowiedzialnością za publikację.
Czy system rekrutacyjny wykorzystujący AI jest high-risk?
System AI przeznaczony m.in. do rekrutacji lub selekcji osób, w szczególności do analizy i filtrowania aplikacji oraz oceny kandydatów, należy do kategorii zastosowań wskazanych w Annex III. Po zmianach z 2026 r. odpowiednie obowiązki high-risk z rozdziału III sekcji 1-3 stosuje się do tych systemów od 2 grudnia 2027 r.
Czy firma musi szkolić pracowników z AI?
Art. 4 wymaga od dostawców i podmiotów stosujących AI podejmowania środków wspierających rozwój kompetencji AI osób obsługujących i wykorzystujących systemy w ich imieniu. Zakres powinien uwzględniać wiedzę, doświadczenie, wykształcenie, szkolenie oraz kontekst wykorzystania danego systemu. Po zmianach z 2026 r. przepis mówi o wspieraniu rozwoju AI literacy i nie ustanawia jednego obowiązkowego poziomu kompetencji dla każdego pracownika.
Kiedy pełne obowiązki dla systemów high-risk zaczną obowiązywać?
Dla systemów high-risk z Annex III kluczowa data to 2 grudnia 2027 r. Dla systemów wysokiego ryzyka związanych z produktami z Annex I: 2 sierpnia 2028 r.